خوراک و عملکرد

کاهش مصرف دان مرغ گوشتی؛ علت را از علامت جدا کنیم

در جوجه گوشتی، مصرف خوراک یکی از محرک‌های اصلی رشد است؛ بنابراین افت مصرف دان می‌تواند خیلی زودتر از افت وزن دیده شود. اما کاهش مصرف به‌تنهایی تشخیص بیماری نیست و باید با آب، دما، کیفیت دان و وضعیت سلامت تفسیر شود.

۱) افت واقعی مصرف را تأیید کنید

ابتدا خطای اندازه‌گیری، موجودی سیلو، تغییر زمان توزیع دان، هدررفت دان و تنظیم فیدرها را بررسی کنید. سپس مصرف را بر اساس تعداد پرنده زنده و سن گله تفسیر کنید. مقایسه فقط با «روز قبل» کافی نیست؛ روند چندروزه و مقایسه بین سالن‌ها ارزش بیشتری دارد.

۲) آب را قبل از بیماری بررسی کنید

آب برای دریافت خوراک ضروری است. فشار نامناسب، ارتفاع نامناسب نیپل، گرفتگی، کیفیت نامناسب آب یا کاهش دسترسی می‌تواند مصرف دان را پایین بیاورد. رابطه آب و خوراک در پژوهش‌های کلاسیک و مطالعات جدید نیز نشان داده شده است و آب و خوراک را باید به‌صورت یک سیستم مشترک دید.

۳) دما و استرس حرارتی

گرمای محیط می‌تواند مصرف خوراک را کاهش دهد و در نتیجه رشد و ضریب تبدیل را بدتر کند. یک متاآنالیز نشان داد استرس حرارتی به‌طور معنی‌دار مصرف خوراک و افزایش وزن را کاهش و FCR و تلفات را افزایش می‌دهد. بنابراین افت دان همراه با افزایش دمای سالن، له‌له‌زدن و تغییر مصرف آب یک الگوی مهم است.

۴) کیفیت و شکل فیزیکی خوراک

اندازه ذرات، شکل خوراک و کیفیت پلت/کرامبل روی مصرف خوراک اثر دارند. مرور علمی Abdollahi و همکاران نشان می‌دهد پاسخ مصرف خوراک به اندازه ذرات به سن و نوع غله وابسته است و نتایج خوراک آردی را نمی‌توان مستقیماً به خوراک پلت‌شده تعمیم داد.

۵) افتراق بیماری

• افت دان + تلفات: بیماری سیستمیک، انتریت، مسمومیت یا مشکل محیطی را بررسی کنید.
• افت دان + اسهال/بستر خیس: روده، کوکسیدیوز، انتریت نکروتیک، کیفیت آب و خوراک.
• افت دان + علائم تنفسی: کیفیت هوا، تهویه و بیماری تنفسی.
• افت دان + کاهش مصرف آب: ابتدا دسترسی آب و تجهیزات آبخوری را بررسی کنید.
• افت دان بدون علامت بالینی: خوراک، تجهیزات، دما، نور و استرس مدیریتی در اولویت قرار می‌گیرند.

۶) داده‌هایی که باید ثبت شوند

مصرف دان روزانه، مصرف آب، نسبت آب به دان، وزن میانگین، CV، تلفات، دما و رطوبت، ساعات روشنایی، شکل خوراک، تعداد فیدر و وضعیت تجهیزات. کنار هم گذاشتن این داده‌ها معمولاً از یک «تشخیص تک‌علامتی» ارزشمندتر است.

منابع علمی

1. Abdollahi MR, Zaefarian F, Ravindran V. Feed intake response of broilers: Impact of feed processing. Animal Feed Science and Technology. 2018;237:154–165. doi:10.1016/j.anifeedsci.2018.01.013.
2. Rocha JSR, et al. Heat stress impacts on broiler performance: a systematic review and meta-analysis. Poultry Science. 2020;99(11):6205–6211. doi:10.1016/j.psj.2020.08.019.
3. Marks HL. Role of water in regulating feed intake and feed efficiency of broilers. Poultry Science. 1981;60(4):698–707. doi:10.3382/ps.0600698. PMID:7301735.
4. El-Sabrout K, et al. Recent advancements to improve drinking water quality in poultry farms. Poultry Science. 2026;105(4):106523. doi:10.1016/j.psj.2026.106523. PMID:41643437.

مطالب مرتبط

مرجع تشخیص بیماری طیور · مرجع بیماری‌های طیور · همه مقالات تخصصی · پروفایل دکتر سعید ادینه وند · شبکه‌های رسمی آدینه

آخرین بازبینی علمی این صفحه: ۶ اکتبر ۲۰۲۶. این مطلب آموزشی است و جایگزین معاینه، کالبدگشایی و تشخیص دامپزشکی در فارم نیست.